Maand:juli 2024

Het is nog ruim 35 mijl naar Vänersborg in het uiterste zuidwesten van het meer. De voorspelde noordoosten wind begint de volgende ochtend op te steken en die willen we gebruiken om daar naar toe te gaan. De komende dagen zal er juist een straffe zuidwesten wind komen, tegenwind voor ons. Dat willen we natuurlijk vermijden.



Het Vänern Meer heeft ongelofelijk veel te bieden. Je kan hier zo maar een maand spenderen in de talloze ankerbaaitjes en de diverse haventjes. De ongunstige weersvooruitzichten doen ons echter besluiten om door te varen. We nemen ons voor om hier ooit nog eens terug te komen, met of zonder boot, om het gebied rond het meer uitgebreid te verkennen. Een nieuwe droom wordt geboren!
Zo komt het dat we besluiten om in twee dagen het meer over te steken. We scharrelen het gebied rond Spiken uit door allerlei nauwe doorgangen, smalle geultjes en langs mooie eilanden. Gebruik makend van de noordoosten wind rollen we de genua uit als we op ruim water zijn. Na enige tijd neemt de wind toe en kan de motor uit.









Zoals gewoonlijk komt er later in de middag weer regen en dat willen we graag voor zijn. De snelheid onder zeil is voldoende, dus kunnen we rustig zeilen tot aan Vänersborg. Direct na de aanloop geul moeten we een brug passeren, waarover veel verkeer rijdt. De brug is 16,5 meter hoog, dat halen we net niet. Het verkeer moet voor 40 centimeter antenne helaas wachten.



We hebben ons ingelezen, dus weten we dat we ons op marifoon kanaal 9 moeten melden. Er komt echter geen antwoord. Als we vlakbij de brug zijn verschijnt al gauw een wit licht onder het knipperende rode licht. Dat is het signaal dat ze ons gezien hebben. De grote brug gaat open en we kunnen door. De erachter gelegen spoorbrug is er niet meer. Deze is afgebroken en wordt vervangen door een nieuwe.



De gastenhaven ligt hierna aan bakboord. We vinden een plek waarbij we op een voor ons nieuwe manier moeten afmeren. Met de neus naar de wal moet je een lijn die vanaf de wal in het water ligt oppikken. Die maak je aan de achterkant van de boot vast, omdat de lijn uiteindelijk ergens aan de bodem van de haven verankerd is. Voor de zekerheid pikken we er één aan elke kant op. Twee lijnen naar achteren het water in en twee aan de voorkant aan de wal houden de boot zo op zijn plaats.

Hier moeten we ons maar eens gaan inlezen hoe we het Trollhätte Kanal kunnen bevaren. We moeten tenslotte nog ruim 44 meter omlaag naar zeeniveau! De regen die vanaf de namiddag en gedurende de hele avond en nacht valt geeft ons voldoende tijd om over het vervolg na te denken.

Voor Sjötorp ligt een gebied met talloze eilanden, rotsen en ondieptes. We kunnen bovenlangs gaan, dan zijn er diverse leuke ankerplekjes of vanuit Sjötorp linksaf slaan, richting Mariestad. De weersverwachting laat zien dat er geen enkele stabiliteit in weer en wind zit. De wind trekt regelmatig flink aan en draait steeds weer de klok rond. Ankerplekjes zijn meestal beschut vanuit één kant, maar liggen open vanuit de andere kant. Dat maakt het de komende dagen onmogelijk om die op te zoeken. We besluiten dus voor Mariestad, ongeveer 12 mijl zuidelijk van Sjötorp.



We nemen met weemoed afscheid van het Göta Kanal. Over een afstand van 87 mijl passeerden we 58 sluizen, een flink aantal bruggen en hebben we genoten van een deel van de 21 gastenhaventjes. We gingen van zeeniveau naar ruim 91 meter hoogte en daalden weer af tot ruim 44 meter boven zeeniveau (de hoogte van het Vänern Meer). Een hele uitdaging voor de bemanning. In Zweden heeft het kanaal de bijnaam de Divorce Ditch (echtscheidingssloot), bij ons liep het gelukkig soepel. We zijn bijna een professioneel team geworden.
De organisatie achter het kanaal heeft het zeer goed op orde. Vlotte sluis- en brugbediening, goede service in de haventjes met toegang tot toilet, douche en wasmachines. Water tanken en aansluiting op elektriciteit in de havens is inbegrepen. Je mag desgewenst tot vijf nachten in elke haven blijven. Al met al een dikke pluim voor de organisatie!

Om 9 uur ’s morgens varen we de laatste sluis in en leveren we de toegangskaarten voor de servicegebouwen en de sticker in. De sluismeester is dezelfde als gisteren bij een vorige sluis en herkent ons nog. Met een leuke praatje dalen we weer een meter of twee af naar het niveau van het meer en varen het uitgestrekte Vänern op.



Er is nauwelijks wind en het is helder. De horizon laat zien hoe immens groot het meer is. Met ongeveer 5650 vierkante kilometer is het het op twee na grootste meer van Europa, een echte binnenzee. Richting Mariestad worden onze rekenkunsten op de proef gesteld. Er ligt een vaste brug die 17.8 meter hoog is. Het hoogste punt van onze boot is 16.9 meter. De waterstand op het meer is 75 centimeter boven normaal. Dat geeft wel heel weinig marge!



Het gedeelte waar we onderdoor moeten is echter in een boog gebouwd. Links en rechts van het midden staan twee merktekens, waar de opgegeven hoogte geldt. In het midden is de brug nog hoger. Het is toch nog even spannend. Johan haalt de vaart uit de boot en centimeter voor centimeter laat hij de boot richting de brug drijven. Joke ziet vanaf het voordek al gauw dat het goed gaat. Met een marge van ongeveer een kleine anderhalve meter kunnen we er onderdoor.






Als we in de buurt van Mariestad komen checkt Joke de app Windy nog een keer. De voorspelde harde noordoosten wind van morgen komt een stuk minder uit. Dat opent de mogelijkheid om alvast een stuk verder te varen. We besluiten om door te gaan naar Spiken. Een pittoresk vissersdorpje. Het voordeel is dat onze eindbestemming Vänersborg, een stuk dichterbij zal liggen ten opzichte van de afstand vanaf Mariestad. En het is leuk in Spiken!






We arriveren rond half vier in Spiken. Het haventje is vooral geschikt voor kleinere boten en er is eigenlijk geen plek voor ons. Nadat Johan de boot in het krappe haventje heeft omgekeerd gebaart een aardige Zweed dat we wel buitenop de steiger mogen liggen. Het achterste deel van de haven blijft dan langs ons nog net bereikbaar.

Zo gezegd zo gedaan en dankbaar maken we de boot vast op de geïmproviseerde ligplaats. Het is mooi en zonnig weer. We genieten eerst van een drankje en hapje in de kuip en gaan dan de wal op. Het dorpje is helemaal gericht op visserij en toerisme, maar ziet er heel leuk uit met de typisch Zweedse houten huisjes.






We vieren de voorspoedige tocht met een etentje. Het restaurantje heeft buiten een toonbank waar we fish en chips bestellen. De zitplaatsen zijn op een dakterras met mooi uitzicht op het water rond Spiken. De vis is uiteraard gevangen door de lokale vissers en zeer vers.

Er resteren nog een serie sluizen voor Sjötorp. We besluiten om te mikken op de gastenhaven vóór de laatste sluis van het Vänern Meer. Bij het vertrek uit Lyrestad vertrekken we tegelijk met een motorboot. De schipper helpt ons met losmaken en laat ons voorgaan. We draaien rond en varen om 9 uur naar de spoorbrug. Die gaat 10 minuten later open, omdat er nog een treintje komt.



We passeren een aantal bruggen en komen bij de laatste serie sluizen van het Göta Kanal. We passeren drie dubbele sluizen (twee direct achter elkaar) en een enkele. We liggen steeds met de motorboot in de sluis. Het gaat allemaal heel soepel. Soms moeten we een paar minuten wachten, omdat uit de sluis een stukje verderop nog tegenliggers moeten komen.









We meren af in de gastenhaven. Het is nog mooi weer, dus bekijken we de omgeving, doen een boodschapje en niet te vergeten genieten we van een wafel met ijs, slagroom en vruchten als lunch. Joke vindt natuurlijk nog wat leuks in het handwerk winkeltje!
Nadat we nog een poos in de kuip van de zon hebben genoten, komt de verwachte regen er aan. Het begint een standaard patroon te worden. ’s Morgens is het vaak nog droog, in de middag komt er regen. We houden daar rekening mee, dus ook vandaag hebben we de uren met mooi weer uitgebuit.









Voor ons ligt het enorme Vänern Meer. De slechte zomer zal vooralsnog aanhouden, dus gaan we maar eens plannen hoe we daar overheen kunnen komen.

Maandag gaan we weer eens verder. Er liggen nog 20-tal sluizen tot aan Sjötorp aan het Vänern Meer. Daarom gaan we ’s morgens tegen negenen voor de eerstvolgende sluis liggen, omdat we weer de nodige vertragingen verwachten. Bovendien komt er ’s middags alweer een regenzone aan. We mikken op Lyrestad, een leuk plekje iets verderop.

De sluis gaat open, het is meteen al een dubbele. We gaan nu naar beneden en het is even wennen hoe we dit aanpakken. Gelukkig is er weinig beweging in het water, ondanks dat we in zeer korte tijd zo’n 2,5 tot 3 meter per sluis zakken. De sluismeesters communiceren steeds met de volgende sluis, die alweer open staat als wij eraan komen. Tussenliggende bruggen gaan ook vlot. In 2,5 uur passeren we 11 sluizen en diverse bruggen.









Als we vastmaken in Lyrestad worden we in het Nederlands aangesproken. Een man pakt onze lijnen aan. Hij verteld dat hij hier woont en oorspronkelijk uit Castricum komt. Joke’s grootouders komen daar ook vandaan en al gauw blijkt dat de naam Kuijs een gemeenschappelijke familienaam is, dus wellicht heb ik een verre achterachterneef ontmoet. De rust en ruimte zijn hier volop aanwezig. Zijn zoon kon een huis (weliswaar een opknapper) kopen voor 40.000 euro. Daar koop je in Nederland hooguit een paar grassprieten voor. Best leuk om eens te praten met iemand die hier woont.

We doen nog wat boodschappen. Er valt in de middag en avond flink wat regen, maar morgen is het mooi weer. Dat stelt ons opnieuw voor de keuze: doorvaren omdat het mooi weer wordt of hier iets van de omgeving zien omdat het mooi weer wordt? We besluiten voor het laatste.

De mooie dag benutten we voor de was en om bij café Daisy’s een lekker bakje koffie met fika te halen. Het is hier een prachtige bosrijke omgeving, dus gaan we wandelen. De avond is mooi wat de gelegenheid biedt om buiten een lekker maaltje op de Cobb (de bbq) te bereiden.












Het mooie weer duurt maar één dag. Woensdag komt de onweerszone naderbij die in Nederland voor code oranje zorgde. Het weer in Nederland en Zweden verschilt niet zo veel. Hier komt alles gewoon een dag later overheen. De meeste regen valt net een paar kilometer verderop, maar we besluiten toch om het vandaag maar even af te wachten. Morgen verder, bestemming Sjötorp.

We doen zaterdagochtend wat boodschappen. Töreboda is een beetje luidruchtig met muziek vanuit de camping aan de overkant en opgevoerde brommers die door de straten scheuren. Het stadje is verder niet zo bijzonder, dus besluiten we om nog een stukje door te varen.

Na een paar bruggen komen we na twee mijl varen aan in Hajstorp. Er is daar nog een plekje vrij en we liggen nu weer in een mooie rustige omgeving. Er is een Fika tentje en een leuk museumpje, dus reden genoeg om de glimlach weer terug te toveren op onze gezichten. ’s Avonds kijken we hoe het Nederlands elftal met 2-1 wint van Turkije.









Zondag komt de storm die gisteren Nederland teisterde bij ons langs. Op het Vänern Meer, hemelsbreed slechts een kilometer of 15 verderop staat windkracht acht met windvlagen tot 50 knopen. Wij liggen beschut in de bosrijke omgeving, maar desondanks gieren de windvlagen om de boot heen.

We maken een wandelingetje en gunnen onszelf een fika, lekker bakje koffie met gebak. Aan de overkant van de weg zit het kleine museum waar ook handwerk producten worden verkocht. We bewonderen allerlei leuke kommetjes, handgeweven kleedjes, houten schaaltjes en siervoorwerpen. Dit staat uitgestald te midden van interessante gebruiksvoorwerpen en machines uit het verleden.

We besluiten twee leuke mokken te kopen en doen mee aan een loterijtje. Johan zei gisteren al om “even” een prijsje te gaan winnen en heeft prompt geluk. Hij kiest twee doosjes met zweedse handingepakte snoepjes uit als prijs.






We liggen met de boot pal naast de waterslang, dus het is gemakkelijk om de boot een beetje schoon te maken en water te tanken. Het wordt weer regenachtig, dus schuilen we weer lekker in de kajuit. De komende dagen worden ook weer zeer wisselvallig, dus een plan voor het vervolg is niet echt te maken. We bekijken het wel dag voor dag. Vanmiddag eerst maar eens de Formule 1 race van Silverstone kijken!

Vrijdag besluiten we door te gaan. De sluis waar we voor liggen is de laatste die omhoog gaat. We stijgen naar 91,8 meter boven zeeniveau, een hoogterecord voor onze boot! Na Forsvik volgen twee hele smalle stukjes kanaal die destijds met behulp van explosieven uit de rotsen zijn gehakt. Ze zijn letterlijk geen centimeter breder en dieper dan nodig. We komen gelukkig niemand tegen, want zelfs twee jachten kunnen elkaar niet passeren. Officieel zijn er geluidssignalen om aan te kondigen dat je het kanaaltje invaart. We hoeven dat niet te gebruiken, omdat het eerste stukje (genaamd Billströmmen) met lichten door de sluismeester wordt geregeld en het tweede stukje, het Spetnäs Kanal is vrij recht, dus kan je zien of er iemand invaart.

Dan vaar je het Viken meer op. Op de een of andere manier lijkt het ook zichtbaar dat je hier op een behoorlijke hoogte vaart. De omgeving is overal prachtig. Dat kan niet gezegd worden van het weer. Om de haverklap komt er een fikse bui over ons heen. Joke probeert wat te schuilen onder de sprayhood en moet navigeren. De buien ontnemen het zicht op de boeitjes in de verte, maar je moet wel koers houden omdat er links en recht af en toe rotsen aan de oppervlakte liggen.






Johan zit in de regen achter het stuur zich af te vragen hoe leuk het ook alweer is om een vaartocht te maken. Aan het einde van het Viken meer ligt het plaatsje Tätorp. Daar is een sluis die ons slechts 20 centimeter naar beneden brengt. Desondanks moeten we ruim twee uur wachten, omdat er een aantal passagiersboten langs moeten. Gelukkig licht de buurman ons in, zodat we rustig de tijd nemen om met lekkere afbakbroodjes een lunch te maken.



Als we door de sluis zijn volgt er een stuk kanaal door een wat vlakker landschap. Er zijn dan ook geen sluizen, maar wel bruggen. We mikken erop om in het plaatsje Töreboda te overnachten. De voorlaatste brug is een spoorbrug die onmiddellijk opengaat als we eraan komen, maar de brug die erop volgt betreft een drukke weg, dus die bedient niet zo frequent. We moeten 40 minuten wachten, maar er is een prima wachtsteigertje. Nog een klein stukje varen en we meren af aan de lange gastensteiger en houden het koud en nat voor gezien.

Het is vandaag aardig weer, morgen is het weer regenachtig. Het is zo wisselvallig, dat je steeds een soort keuze moet maken. Het goede weer benutten om te gaan varen of om iets van de omgeving te gaan bekijken? Vandaag besluiten we voor het laatste. Er is een bosrijke omgeving en in Forsvik is een groot industrieel museum met allerlei oude ambachten.






We maken een leuke wandeling door het bos. Er is een heel smal paadje dat onderdeel is van een heel lange wandelroute door Zweden, Europaled 1 in totaal 1200 km. Een soort Pieterspad, maar dan vele malen langer. Je ziet hier veel soorten bomen en planten, waaronder veel varens.






Het Göta Kanal heeft een grote impuls gegeven aan de industriële ontwikkeling van het binnenland van Zweden. Forsvik heeft door de hoogteverschillen waterkracht kunnen benutten voor het maken van allerlei producten. We zien een door een waterrad aangedreven machinerie die houtpulp maakte dat elders weer voor het maken van papier werd gebruikt. De houtpulp werd eerst geperst in een soort houtvezel platen, die per schip werden vervoerd naar de papierfabrieken.






Er is een grote ijzergieterij, een smederij en een nog altijd in gebruik zijnde hal waar houten voorwerpen worden gemaakt. We mogen een kijkje binnen nemen. Een vakman legt de laatste hand aan een mooie houten tafel. Een mevrouw die erbij staat vertelt dat zij de klant is voor wie de tafel wordt gemaakt.






’s Middags komen er weer buien aan en we maken het ons gemakkelijk in de knusse kajuit.

We besluiten woensdag meteen door te varen, nadat we wat boodschappen hebben gedaan. We bouwen de boot weer om naar kanaalboot en varen uit. Er ligt een niet zo groot meer voor ons met aan het einde Forsvik. Daar bereik je het hoogste punt van het Göta Kanal op 91,8 meter boven zeeniveau. Daarvoor moeten we nog één sluis die omhoog gaat. Maar die laten we voor morgen.
Het is een kort tochtje maar een hemelsbreed verschil met het luidruchtige Karlsborg. Je ligt hier in de natuur in het kleine haventje voor passanten.



Voor ons ligt de sluis, dus lopen we er even heen om poolshoogte te nemen. Als ons oog valt op een tentje die fika serveert kunnen we het niet laten en nemen we thee met een gebakje.















De verwachte regen gaat grotendeels boven en onder ons langs. In het winkeltje koopt Johan een nieuwe pet. De laatste was uit Duinkerken en die begint al vuil te worden. Je moet een smoes hebben voor een nieuwe toch?

We laten het even van de weersverwachting afhangen of we morgen alweer verder gaan. Anders valt er nog wel wat te wandelen in de mooie omgeving.

Het Vättern meer ligt voor ons. Dat ligt ruwweg noord-zuid en is 128 kilometer lang en 30 kilometer breed. Wij moeten het ongeveer halverwege dwars oversteken. Een tocht van 16 mijl. Dus hebben we onze zinnen gezet om dit onder zeil te doen. Het meer staat erom bekend dat er een hoge korte golfslag staat.

Eerst willen we dat woensdag doen, maar dinsdag is de verwachte wind gunstiger. We bouwen de boot weer om van kanaal- en sluisboot naar zeilboot. De stootwillen worden opgeruimd, de fokkeschoten weer ingeschoren naar de lieren en binnen alles moet weer een beetje zeevast.



We varen uit onder de 22 meter hoge brug en als we op ruimer water aankomen gaan de zeilen erbij. In eerste instantie hebben we wind tegen en lijkt het erop dat we moeten kruisen.



Er staat inderdaad een forse zeegang, maar de boot hobbelt er mooi overheen. We beginnen met een vaart van 4,5 knoop. De koers gaat tussen een rij ondieptes en eilanden door en daarna naar Karlsborg.






De wind draait zoals verwacht steeds verder zuidelijk, zodat we dan recht op de bestemming kunnen aankoersen. Het waait veel harder dan was verwacht, maar de boot heeft er zin in en de snelheid loopt op tot ruim 6,5 knoop. Dat is hoog aan de wind een prima prestatie voor onze Beluga. Joke maakt onderweg lunch en krijgt visioenen van de oceaanoversteek. De boot ligt onder helling en baant zich een weg over de golven. De borden, het bestek en het beleg dreigen een eigen leven te gaan leiden. Maar uiteindelijk lukt het.




Zo dicht mogelijk bij de aanloop van Karlsborg halen we de zeilen weer weg en op de motor varen we het smalle geultje in. We moeten nog een aantal bruggen door. Met de eerste hebben we geluk. Dat is een wat drukkere weg, maar we pikken de opening van 15.00 uur net mee als we aan komen varen.



Het is vrij druk in de diverse haventjes van Karlsborg, maar uiteindelijk vinden we een prima plek langszij een steiger. Aan die steiger ligt aan de andere kant een stoomschip met zijraderen, genaamd E(ric) Nordevall II. Dit is een replica van het oorspronkelijke schip Eric Nordevall. Deze is in 1836 gebouwd en in 1856 gezonken op het Vättern meer. De replica is zo natuurgetrouw mogelijk nagebouwd, inclusief een heel vroege versie van de stoommachine (in 1836 was de ontwikkeling van de stoommachines nog in een vrij vroeg stadium). Net als we ons afvragen of de replica ook echt werkt horen we de stoomfluit en draaien de raderen wat proefrondjes.






We liggen goed, maar de steiger blijkt ook de populaire visplek voor jongeren te zijn. Het gevolg is dat we luidkeels gillende jongens naast ons hebben. Als het wat later wordt komen de lokale hangjongeren nog op de steiger zitten, maar die maken gelukkig geen lawaai.

Zoals verwacht kunnen we maandag verder. Vanuit Borensberg varen we het meer Boren op. Dat is ongeveer zes mijl lang. De wind staat pal tegen, dus we kunnen geen zeil zetten om een beetje mee te helpen. Aan het einde van het meer is een klein haventje met wachtsteigers voor de vijfvoudige sluistrap Borenshult.



We komen daar om 9.45 uur aan. Een digitale aanduiding laat weten dat de eerstvolgende bediening om 13.00 uur is. De sluismeester komt nog even langs en legt uit dat er nog tien boten liggen te wachten en een passagiersschip moet er ook nog door. Zo’n sluistrap kan niet even heen en weer schutten, zoals een enkele sluis. Dus we wachten rustig af.



Het is inderdaad even na 13.00 uur als we de eerste sluis in kunnen varen. We liggen samen met een grote Finse boot in de sluis. We pakken direct de routine weer op. Joke op de wal met de meerlijnen en Johan aan boord die de lijnen strak houdt met hulp van de lieren. Zo wandelen en varen we de sluizen door.












Er zijn meestal wel wat toeristen die bij zo’n sluizencomplex komen kijken. Joke sprak een mevrouw aan en die beloofde wat foto’s te maken en door te appen, bij het doorgeven van het 06-nummer bleek het een Nederlandse te zijn. Niet veel later kwam er een hele stroom foto’s binnen en ook een leuk filmpje dat goed laat zien hoe alles in zijn werk gaat.

Hierna volgt nog een stuk kanaal met wat bruggen en een enkele sluis. Dan liggen we in Motala. Dat is een vrij grote stad aan het uitgestekte Vättern meer.



We sluiten de dag af met een etentje in de havenkroeg. Een wat luidruchtige gelegenheid, maar het eten was prima.